13.01.2016

Günün trailer'ı: Money Monster



Jodie Foster'ın bir süredir sesi soluğu çıkmıyordu. En son Elysium'da izldik yanlış hatırlamıyorsam ve onu bu kadar seyrek izlememiz üzücü elbette ama bir de onun yönetmenlik şapkası var ki, o Jodie Foster'ı da özlüyoruz. Nihayet yeni filmi ( yönetmen olarak yeni filmi ) geliyor Foster'ın. Başrollerinde George Clooney, Julia Roberts, Jack O'Connell ve Dominic West gibi isimlerin yer aldığı film Mayıs ayında vizyona çıkacak.  Trailer'dan anladığımız kadarıyla gerilime bulanmış bir kapitalizm eleştirisi bekleyebiliriz herhalde.

12.01.2016

2015'in en iyi filmleri ( vizyondan )


Nihayet 2015'in en iyi 10 filmini belirlemek için bilgisayar başına oturabildim. Biraz geciktim, biliyorum, bekleyenlerden ( vardıysa elbette bekleyenler ) özür dilerim. her zamanki gibi listeyi bu yıl Türkiye'de vizyona giren filmlerden oluşturdum.


10. Onur ( y: Matthew Warchus )

Aslen bir tiyatro yönetmeni ( ve Kevin Spacey'nin ardından Old Vic Tiyatrosu'nun Sanat Yönetmeni ) olan Matthew Warchus'un imzasını taşıyan Pride ( Onur ) 2014 yılında Cannes Film Festivali'nin Yönetmenlerin 15 Günü bölümünde gösterilmiş ve Queer Ödülü'ne ( LBGT'lerin meselelerini odak noktasına alan filmlere veriliyor bu ödül ) layık bulunmuştu. 1980'lerde, Thatcher'ın baskıcı politikalarının İngiltere'de fazlasıyla hissedildiği bir dönemde maden işçilerine destek çıkan bir grup eşcinsel aktivistin gerçek hikayesini anlatan film bir anıyla Ken Loach filmlerini anımsatacak denli sağlam bir politik çizgiye sahip, bir yandan da alabildiğine eğlenceli bir izlencelik. İnsanın coşkudan gözlerini dolduran bir film Onur, iyi gelen, iyileştiren türden.


9. Yüzündeki Sır ( y: Christian Petzold )

Almanya sinemasının yeni bir atılımda olduğunu düşünebilir miyiz? Fassbinder, Wenders, Herzog gibi isimlerin bundan 30 - 40 yıl önce yarattığı sarsıcı etkiyi bugün göremiyoruz belki ama aralarında Fatih Akın, Oliver Hirschbiegel, Sebastian Schipper ve Florian Henckel von Donnersmarck gibi isimlerin de bulunduğu sağlam bir sinemacı kuşağının çok güzel filmler ortya koyduğu da bir gerçek. Christian Petzold da bu elit tabakanın içinde elbette ve son filmi Phoenix ( Yüzündeki Sır ), gizemlerle örülü senaryosu, tedirgin edici karakter çalışmaları, güçlü oyuncu performansları ( hele Nina Hoss ), izleyiciyi diken üstünden tutan temposu ve insanın içini acıtan müzikleriyle yılın en iyilerinden biri. Final sahnesi ise uzun uzun konuşup anılmaya değecek kadar güçlü.


8. Abluka ( y: Emin Alper )

Yerli sinema açısından çok parlak bir yıl geçirmediğimiz açık. Çok fazla film çekilen ( bu sayı her yıl artmakta üstelik ) sinema sektörümüzde neredeyse tüm enerji gişeye yönelik komedi/aşk/korku yapımlarına aktarılmakta ve bu filmlerin çok büyük bir kısmı da ( % 90 kadar ) ne yazık ki çöp. Zaten sansür uygulamalarının ve tartışmalarının iyice tatsızlaştırdığı bir sinema iklimimiz var, rekoltenin de bu derece kötü olması bir hayli sıkıcı elbette. Yine de Abluka gibi bir filmin varlığı çölde vaha etkisi yaptı 2015'te. Venedik'te önemli bir ödül de alan film Emin Alper'in çokça beğenilen ilk filminin ardından hayal kırıklığı yaratmadığı gibi sinema yolculuğunda önemli bir durak oldu. Abluka denilen kavramın her çeşidini bizzat yaşadığımız bir dönemde karşımıza çıkan film kuru bir gerçekçiliğe takılmadan ve deliliğin sınırlarında dolaşan baş karakteri vasıtasıyla nasıl bir iklimde yaşadığımıza dair çarpıcı saptamalar yaparak hedefi tam ortasından vuruyordu.


7. Mad Max: Fury Road  ( y: George Miller )

Hollywood yıllardır yüksek bütçeli aksiyon filmleri yapar durur ve biz de bunları genel bir sıkılmışlıkla izleriz. farklı ve heyecan verici işler o kadar enderdir ki, böyle bir örnekle karşılaştığımızda ne yapacağımızı şaşırıyoruz bazen. İşte Mad Max: Fury Road böyle bir filmdi. İlk Mad Max üçlemesinin yaratıcısı George Miller'ın dahiyane bir şekilde yönettiği film bundan sonraki tüm aksiyon filmleri için yeni bir çıta belirledi. Mad Max gibi maço bir kahramanın hikayesini sağlam bir feminist örgüyle anlatması ise filmin bir başka müthiş sürpriziydi. Defalarca izlendiğinde bile aynı heyecanı yaşatacak nadir filmlerden olduğuna inandığımız Mad Max: Fury Road hiç şüphesiz yılın en iyilerindendi.


6. Kabile  ( y: Miroslav Slaboshpitsky )

2014'ün en iyi filmlerinden biri olarak karşılanan ve Cannes Film Festivali'nde eleştirmenlerin gözdesi olan Plemya ( kabile ) Ukraynalı sinemacı Miroslav Slaboshpitsky'nin ilk uzun metrajlı filmi. Filmi bu denli benzersiz kılan şeyse ilk karesinden son karesine dek tek söz olmaması ve tüm oyuncularının işaret dili kullanarak anlaşması. Sağır dilsizler için kurulmuş bir yatılı okulda geçen film bu anlamda muhtemeldir ki sinema tarihinde bir ilk ve yönetmenin olağanüstü başarısı da işaret dili bilmeyen izleyicilerin ( ki dünya nüfusunun büyük bir çoğunluğu ) filmde olan biten her şeyi büyük bir kolaylıkla anlıyor oluşu. Yine de filmin meziyetlerine dair sözümüz bununla sınırlı değil. Slaboshpitsky'nin çerçeveleri tam da işaret diliyle anlaşan insanların tüm hareketlerini görebilmemiz için özenle çatılmış ve tüm film boyunca tek bir yakın plana ihtiyaç duyulmamış. Yakın plan noksanlığının bir zafiyet değil, aksine bir maharet olarak karşımıza çıktığı ender durumlardan biri bu. Anlatılan hikayenin gerektirdiği biçim bu olduğu için son derece özel bir sinema diliyle tanışıyoruz aslında. Uzun lafın kısası, ustalıklı, incelikli, acıklı ve acıtıcı bir film Plemya. Hiç söz kullanmayan bir film için ne çok laf ettim değil mi?


5. Peşimdeki Şeytan ( y: David Robert Mitchell )

Sadece yılın en iyi korku filmi değil, yılın en iyi filmlerinden biriydi It Folows ( Peşimdeki Şeytan ). Aslında 2014 mahsulü olan ve ilk gösterimini yaptığı Cannes'da bir hayli patırtı kopartan It Folows hem korku sineması geleneğine çok ustalıklı bir şekilde eklemleniyor hem de türe taptaze bir soluk getiriyor. Henüz ikinci uzun metrajlı filmi çeken David Robert Mitchell hayranı olduğunu gizlemediği John Carpenter'ın, özellikle de üstadın Halloween adlı korku başyapıtının izinden gidiyor ve günümüzde bir hayalet kente dönüşmüş olan Detroit'in ( ekonomik krize giriş dersinde okutuluyordur herhalde bu otomotiv kentinin akıbeti ) görünüşte huzur fışkıran ama aslen alabildiğine tekinsizleşmiş banliyölerinde gençleri avlayan ne idüğü belirsiz bir varlığın yarattığı dehşeti anlatıyor. Müziği, çerçeveleri ( hele o post-coital araba sahnesindeki alt açıyı unutmak ne mümkün ), alt okumaları ve sabit bakışlarla üzerimize doğru yürüyen 'hayaletler'iyle It Follows çağımızın korku filmi.


4. 45 Yıl  ( y: Andrew Haigh )

Andrew Haigh bir önceki filmi Weekend ile eşcinsel bir aşkın izini sürmüş ve filmin başarısının ardından HBO için bile bir hayli cüretli sayılabilecek Looking adlı bir diziye başlamıştı. Dizinin ömrü uzun olmadı ama Haigh'in etkisi derin oldu sinema çevrelerinde. Herkes ondan yine eşcinsel temaları işleyeceği bir film daha beklerken genç sinemacı ters köşe yaptı ve 45 yıldır evli olan yaşlı bir çiftin ilişkisine odaklandı. Özellikle başrol oyuncularının rafine performanslarıyla güçlenen film her karesinde detayları öne çıkaran bir anlatıma sahip ve bir süre sonra izleyici de bu minik detayların izni sürmeye ve bu duygusal hikayenin -her ne kadar kederli olsa da- tadını çıkarmaya başlıyor. Charlotte Rampling ve Tom Courtenay gibi iki büyük oyuncuyu karşı karşıya izlemenin zevki bir yana, 45 Years ( 45 Yıl ) aşk üzerine, ilişkiler üzerine, hayatta yaptığımız fedakarlıklar ve verdiğimiz kayıplar üzerine ve nihayet yaşlılık üzerine serinkanlı bir duygusal çöküş filmi. Final anı ise muhtemelen yılın en unutulmaz sahnelerinden biri.


3. Citizenfour  ( y: Laura Poitras )

Komplo teorilerini oldum olası sevmemişimdir, zira gerçek oyunları görmemmiz için uydurulmuş sis perdeleri olduğuna inanırım. İşte Citizenfour o kalın sis perdelerine tamah etmeyen ve hatta o perdeyi aralayıp nasıl bir dünyada yaşadığımız gösteren çarpıcı bir belgesel. Laura Poitras'ın Amerikan hükümetinin yasadışı dinleme ve gözleme taktikleri üzerine çalıştığı bir dönemde kendisine Citizen Four adı veren birinden aldığı şifreli bir e-posta bir anda her şeyin seyrini değiştirir ve Poitras sonradan adının Edward Snowden olduğunu öğreneceği kişiyle birebir görüşmek için Hong Kong'a gider. Burada bir otel odasında 8 gün boyunca Snowden ( ve  The Guardin'dan gazetece Glenn Greenwald ) ile çekimler yapar. Zaten Snowden meselesi de biraz bu elgesel vasıtasıyla patlar. Gerisini merak edenler ya filmi izlesin ya da internette bir araştırma yapsın, zira burada yerimiz sınırlı. Filme geri dönecek olursak, Poitras yönetmenlikte olduğu kadar -hatta belki de daha fazla- gazetecilikte de sezilerinin kuvvetli olduğunu kanıtlıyor ve dış dünyaya dair çok az detay vererek baştan sona ilgiyle izlenen, gerilim dozu yüksek bir 'polisiye' filme imza atıyor. Sırf yangın alarmlarının çaldığı sahnenin varlığı bile yeter aslında ama Snowden'in insan içine çıkmadan önce ayna karşısında geçirdiği anlar gibi müthiş detaylarla bezeli bir film karşımızda. Öyle ki, birilerinin saçma sapan sözlerini anımsatmak pahasına söyleyelim, George Orwell görse ayakta alkışlardı.


2. Burgonya Dükü  ( y: Peter Strickland )

Kendine has sineması olan yönetmenlerden biri Peter Strickland ve her filmiyle de izleyiciyi kendi tuhaf, çok boyutlu ve zengin dünyasına davet ediyor. Davete icabet edip etmemk size kalmış elbette ama ben kendi adıma Strickland'in her davetinden büyük keyif aldım ve bir sonraki davetini de sabırsızlıkla beklemeye başladım. Strickland'in saplantılı sinemasında ( ki adaşı Peter Greenaway'in saplantılarını anımsatmıyor değil zaman zaman ) radyocu geçmişinden de izler bulunduğunu ( bkz Burgonya Dükü'nün sonunda çıkan detaylı ses kayıt listeleri ) görmek birçoklarının ilgisini çekmeyecektir belki ama ses meselesinin kendisi için ne kadar önemli olduğunu belirtmek gerek en azından. İki sevgilinin hendiyse masalsı bir dünyada geçen ve seks, iktidar, baskı, tahakküm gibi kavramlar etrafında irdelenen ilişkisini anlattığı filmde tek bir erkek oyuncunun ( filme adını veren kelebek cinsi dışında elbette ) yer almaması da başka önemli bir detay. İki başrol oyuncusunun sürekli değişen rolleri ustalıkla canlandırdığı Duke of Burgundy ( Burgonya Dükü ) senaryosundan renklerine, kurgusundan yapım tasarımına dek benzersiz bir film; bir Strickland filmi.


1. Sessizliğin Bakışı ( y: Joshua Oppenheimer )

2012 tarihli filmi The Act Of Killing ile tüm dünyayı şok eden Joshua Oppenheimer çok ses getiren belgeselinde sadece Endonezya'da 50 yıl önce yaşanan kıyımı değil insan ruhu denen karmaşık ama kokuşmuş şeyin de içyüzünü ifşa etmişti. Bu kez The Look of Silence ( Sessizliğin Bakışı ) ile bir adım ileri gidiyor yönetmen ve katil - kurban yüzleşmesi üzerinden insan ruhu hakkındaki analizine devam ediyor. The Act of Killing'de katillerin nasıl katlettiklerini ballandıra ballandıra anlattıkları kurbanlardan birinin ailesiyle temasa geçen Oppenheimer öldürülen kişinin göz doktoru olan oğluyla katillerin yüzleşme anlarını kayıt altına almış The Look of Silence'da. Geçen sefer övünerek böbürlenen tiplerin nasıl safa yattıklarını, kimilerinin sinirlenip tehditler yağdırmaya başladıklarını görünce bir kez daha hayret etmekten kendinizi alamıyorsunuz. Bir kez daha filmin kuyruk jeneriğinde birçok anonim isim olduğunu görünce Endonezya'da hala durumun ne kadar tehlikeli olduğunu anlıyorsunuz elbette. Şunları da sormadan edemiyor insan: çok mu farklı bir ülkede yaşıyoruz sanki; ne zaman bu olayların benzerlerini yaşadığımızı fark edeceğiz ve ne zaman kalkacağız oturduğumuz yerden? Ne zaman?



Bir de bunlar var

10 film belirlemek çok da kolay lmadı ve neredeyse bir o kadar film de kılpayı bu listeye giremedi. İşte 2015'ten ( kimileri hatta 2014'ten, geçen yılki vizyon dışı listemde görebilirsiniz onları ) aklımda kalan diğer filmler:

Hayal Ülkesi ( Jauja ) - y: Lisandro Alonso
Foxcatcher Takımı ( Foxcatcher ) - y: Bennett Miller
Mr. Turner - y: Mike Leigh
Turist ( Force Majeure ) - y: Ruben Östlund
Gizli Kusur ( Inherent Vice ) - y: Paul Thomas Anderson
Sarmaşık - y: Tolga Karaçelik
Özgürlük Yürüyüşü ( Selma ) - y: Ava DuVernay
Ters Yüz ( Inside Out ) - y: Pete Docter



11.01.2016

Altın Küre'de üçlemelerin yılı


73. Altın Küre Ödülleri bir kaç saat önce sahiplerini buldu. Çok büyük sürprizlerin olmadığı törenin dikkat çekici bir yanı önemli ödülleri alan bazı isimlerin 3. Altın Küre ödüllerini kazanmış olmalarıydı. Leonardo DiCaprio, Jennifer Lawrence ve Kate Winslet dün geceki törende 3. kez Altın Küre alan isimler oldu. Alejandro Gonzalez Inarritu da bu yıl aldığı 2 Altın Küre ile ( biri yönetmen, biri yapımcı sıfatıyla ) toplamda 3 ödüle ulaşan bir diğer isimdi. Beyazperdenin efsanelerinden Ennio Morricone de bu yıl 3. Altın Küre'sini alarak üçlemeler gecesine adını yazdırmış oldu.


Gecenin bir başka ilginç notuysa ilk kez 1977'de bu ödüle aday olan Sylvester Stallone'nin o zamandan bu zamana sadece bir kez daha aday gösterilmesi ( Creed ) ve ödülü ilk kez kazanmasıydı. Sektörde bu denli önemli bir yeri olan bir aktörün yıllarca görmezden gelinmesi ilginç doğrusu.


Alejandro Gonzalez Inarritu bu yıl da En İyi Yönetmen Oscar'ında iddialı olduğunu göstermiş oldu dün gece. Meksikalı sinemacıların Hollywood dominansı devam ediyor anlayacağınız. Ayrıca The Revenant 3 dalda ödül alarak yılın en iddialı filmlerinden biri olduğunu kanıtladı. The Martian ve Steve Jobs da 2'şer ödülle dün gece birden çok ödül alan diğer filmler oldular.

TV kategorisinde ise genellikle yeni yapım ve yeni isimler ödüllendirildi. Gecenin bu anlamdaki tek istisnası Mad Men ile 2. kez Altın Küre kazanan Jon Hamm oldu. İşte sıralı tam liste:


Sinema

En İyi Film ( Drama ): The Revenant
En İyi Film ( Komedi / Müzikal ): The Martian
En İyi Yönetmen: Alejandro Gonzalez Inarritu ( The Revenant )
En İyi Erkek Oyuncu ( Drama ): Leonardo DiCaprio ( The Revenant )
En İyi Kadın Oyuncu ( Drama ): Brie Larson ( Room )
En İyi Erkek Oyuncu ( Komedi / Müzikal ): Matt Damon ( The Martian )
En İyi Kadın Oyuncu ( Komedi / Müzikal ): Jennifer Lawrence ( Joy )
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu: Sylvester Stallone ( Creed )
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu: Kate Winslet ( Steve Jobs )
En İyi Senaryo: Aaron Sorkin ( Steve Jobs )
En İyi Animasyon: Inside Out
En İyi Orijinal Müzik: Ennio Morricone ( The Hateful Eight )
En İyi Orijinal Şarkı: Writing's On The Wall ( Spectre )
En İyi Yabancı Film: Son of Saul ( Macaristan - y: Laszlo Nemes )


TV

En İyi Dizi ( Drama ): Mr. Robot
En İyi Dizi ( Komedi / Müzikal ): Mozart In the Jungle
En İyi Mini Dizi ya da TV Filmi: Wolf Hall
En İyi Erkek Oyuncu ( Drama ): Jon Hamm ( Mad Men )
En İyi Kadın Oyuncu ( Drama ): Taraji P. Henson ( Empire )
En İyi Erkek Oyuncu ( Komedi / Müzikal ): Gael Garcia Bernal ( Mozart In the Jungle )
En İyi Kadın Oyuncu ( Komedi / Müzikal ): Rachel Bloom ( Crazy Ex-Girlfriend )
En İyi Erkek Oyuncu ( Mini Dizi / TV Filmi ): Oscar Isaac ( Show Me A Hero )
En İyi Kadın Oyuncu ( Mini Dizi / TV Filmi ): Lady Gaga ( American Horror Story )
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu: Chriatian Slater ( Mr. Robot )
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu: Maura Tierney ( The Affair )





7.01.2016

Kritik: Dheepan


Cannes Film Festivali'nde geçen mayıs Altın Palmiye'yi alan Dheepan meseleye hiç vakit vaybetmeden giriyor ve son saniyesine kadar da izleyiciyi diken üzerinde tutmasını biliyor. Aslına bakarsanız farklı bir dünyayı anlattığı Un Prophete ( Yeraltı Peygamberi ) adlı filminde de benzer bir üslup tutturmuştu Jacques Audiard ama bu sefer hem o denli aceleci bir kamera kullanımına başvurmamış hem de karekterizasyonda daha fazla alan açmış kendine. Yoksa burada da yine içinde yaşadıkları dünyada kendilerini sıkışmış hisseden ve bu hapishaneden kurtulmanın yollarını arayan ama nihayetinde bir şiddet sarmalının içinde kaybolan bireyler var hikayenin merkezinde.


Sri Lanka'daki içi savaştan kaçarak Avrupa'ya göç eden ve aralarında hiçbir bağ olmadığı halde bir aile rolü yapan üç kişinin hikayesine odaklanıyor Dheepan. Birbirini ilk kez göç edecekelri gün taşıyan bu üçlü kendilerini kısa bir süre sonra Paris'te bulacak ve yeni kimlikleriyle yeni bir hayata başlayacaklardır. Kendine Dheepan adını alan ( ki bu savaşta ölmüş ya da kaybolmuş bir adamın adıdır aslında ) Sivadhasan aslen bir Tamil gerilasıdır ve hayatı çatışma içinde geçmiştir. Kendi ailesini koruyamamış olmasının onda yarattığı yıkımla bile baş etmesi zorken kendini dünyanın en büyük kentlerinden birinde sokakta ışıklı oyuncaklar satarken ve zabıtalardan köşe bucak kaçarken bulur ve sırf bu koşuşturmacadan kurtulmak için kendisine teklif edilen kapıcılık işini kabul eder. Kentin dış banliyölerinden birinde yer alan toplu konuttan bozma bir sitede işe başlayan Dheepan ve sahte ailesi bir süre sonra iyi kötü bir düzen tutturup kendince hayaller bile kurmaya başlayacaklardır.  ne yazık ki Dheepan'ın şiddet yüklü geçmişi onu burada da rahat bırakmaz ve Audiard'ın tüm ustalığını konuşturduğu olağanüstü bir finalin ardından tüm hayallerin flulaştığı bir çıkmaz sokakta buluruz kendimizi. Belki bir tek küçük kız için umut kalmıştır, göçmenlere dünyada ne kadar umut kaldıysa elbette.


Zorunlu göç ve mültecilik meselelerinin bunca göz önünde olduğu bir sırada karşımıza çıkan Dheepan bu gitgide büyüyen ve oluk oluk kanayan yaraya bir merhem olma iddiasında değil, onu baştan söyleyelim. Ama şiddetin sadece şiddet doğurduğu önermesinden hareketle çizdiği tabloda bir cengelden başka bir cengele savrulan Dheepan karakteri özelinde düşünürsek Audiard'ın çok da farklı bir çıkış öneremeyeceğini anlıyoruz elbette. Belki de bu durum filmin en bariz zafiyeti. Dheepan'ın geçmişi o denli sert çizgilerle çizilmiş ki, şiddetten kaçışı neredeyse imkansız hale geliyor. Yine de farklı ihtimalleri uzaktan da olsa gösterip olabildiğince hakkaniyetli davranmaya çalışan bir senaryo var ortada. Üstelik hep başka bir geleceği hayal eden, bir yere kadar elindekine razı olan ama bir yerden sonra isyan bayrağını çekmeye hazır olduğunu gösteren Yalini karakteriyle işin farklı bir boyutunu da görüyor ve fakat yine de iyimser bir bakış açısı geliştirmekte zorlanıyoruz.


Filmin en etkileyici yönü Audiard'ın görsel olarak son derece sağlam bir şekilde çizdiği dünya ve o dünyayı tarif ederken yarattığı atmosfer. Oyuncu performanslarının ( özellikle hiç tanınmayan iki baş oyuncusunun övgüye değer olduğunu belirtelim ) üst düzeyde olduğu filmde Nicolas Jaar imzalı müziğin ve Eponine Momenceau'nun görüntü yönetiminin yukarıda bahsettiğim atmosferin hayati ögeleri olduğunu da söylemek lazım. Son olarak, Dheepan güncel konjonktüre de denk düşen konusuyla haftanın en iyilerinden biri ve 2016 sonunda "en iyiler" listemize girerse de şaşırmayacağımız bir film.

Avatar'ın rekoru tarih mi oluyor?


Öyle görünüyor. 2015 aslında genel olarak Hollywood yapımları açısından bereketli bir yıldı. The Avengers: Age of Ultron ( 1.4 milyar dolar ) ve Jurassic World ( 1.6 milyar dolar ) gişe hasılatı yaparak hem yılın dünyada en çok gelir getiren filmleri oldular hem de tüm zamanların en çok iş yapan 10 filmi arasına girdiler. Yılın son haftalarında vizyona giren Star Wars: The Force Awakens ise ilk 20 günde yaptığı hasılatla Avatar'ın 760 milyon dolarlık ABD gişesini yakaladı. Film bir süre daha vizyonda kalacağına göre Avatar'ın rekorunu dümdüz edeceğini söylemek çok da kahinlik gerektirmiyor herhalde. Son olarak Star Wars'un şimdilik dünyada 1.5 milyar dolar barajını geçtiğini ve Avatar'ın dünya toplam hasılatının da 2.8 milyar dolara yakın olduğunu belirtelim.

6.01.2016

Günün Afişi



Yılın il afişi merakla beklediğim bir filmden: High Rise. Ben Wheatley'nin son filmi ne zaman memleketimize gelir bişemem ama ( !f?? ) yukarıdaki afiş bile heyecanımı katlamaya yetti sanki.

28.12.2015

Berlinale heyecanı yaklaştı


Metro istasyona yanaşmış, yolcularını indirmekte. Potsdamer Platz'a giden trende kimler var görülmüor ama yarı beline kadar dışarı çıkmış dev bir ayı var karede. İniyor mu, yoksa doğru istasyona gelir gelmediğini mi kontrol ediyor bilemiyoruz. Bildiğimiz tek şey Berlin'in simgesi kabul edilen bu hantal ama yırtıcı hayvanın Berlin Film Festivali'yle bir alakası olduğu. Ne de olsa festival zamanı yaklaştı ve Altın Ayı heyecanı tüm sinema dünyasını sardı.  Üstelik açılışta da Coen Biraderlerin son filmi Hail, Ceaser! gösterilecek. Şu ana kadar açıklanan seçkide Türkiye'den bir yapım görünmüyor ama 11 - 21 Şubat tarihleri arasında düzenlenecek etkinlikte bizden de birileri olacaktır diye düşünüyorum. Yakında görürüz. Şimdilik Michael Moore, Denis Côté, Alex Gibney, Udi Aloni, Vincent Perez gibi isimlerin göze çarptığını söyleyelim.




24.12.2015

Tarantino'ya göre yılın en iyi filmi...



The Hateful Eight ile 8. filmini görücüye çıkarmaya hazırlanan Quentin Tarantino şu sıralar gala ve basın turu yapıyor. Fransız bir gazetecinin kendisine uzattığı mikrofona konuşan yönetmen 2015 yılının en iyi filminin hangisi olduğunu açıklamış kendi fikrince. Mad Max Fury Road'u yılın filmi olarak açıklayan Tarantino şunları söylemiş:

"Mad Max'in 35 mm bir kopyasını aldım ve evde izledim. Haftasonu boyunca tam üç kez izledim filmi. Aslında bir süre izlemeyi reddetmiştim, demiştim ki Mel Gibson'sız Mad Max mi olur? Boşversene. Mel Gibson'ın var olduğu bir dünyada Tom Hardy'ye nasıl verirsin bu rolü? Hatta diğerleri gibi ben de benimmax'imdeğil hashtag'i atacaktım neredeyse. Ama sonra izledim ve 'Tamam, muhteşemmiş film, Tom Hardy de gayet iyi oynamış' dedim"

17.12.2015

Günün Trailer'ı: High Rise



Ben Wheatley'i ikinci filmi Kill List'ten bu yana takip ediyorum. Günümüz İngiliz sinemasının en ilginç yönetmenlerinden biri bence. Kill List'de The Wicker Man esintili müthiş bir gerilim filmine atmış ve izleyiciyi sarsmıştı. Sightseers ve A Field In England'da da sürrel ve absürd sularda gezinmiş, yine izleyenlere sıradışı bir sinema deneyimi yaşatmasını bilmişti. Sıralamada ilk olsa da benim en son izlediğim Down Terrace'da ise yine çiğ bir şiddetin öne çıktığı domestik ve absürd bir drama vardı. Şimdi sırada yukarıda gördüğünüz High Rise var. Bir J.G. Ballard uyarlaması olan filmde Tom Hiddleston, Jeremy Irons, Sienna Miller gibi isimlerden oluşan zengin bir oyuncu kadrosu var. Merakla bekliyorum doğrusu.

Paul Thomas Anderson'dan Quentin Tarantino'ya 70 mm maceralar


Paul Thomas Anderson'ı bir projeksiyon odasında makinaya film takarken gözünüzde canlandırabiliyor musunuz? 2012 yılında tam da bu olay yaşanmış işte. Bir önceki filmi The Master'ı 65 mm formatında çeken usta yönetmen topu topu 14 özel salonda 70 mm formatında gösterilen filmi için kolları sıvamış ve bir salonda projeksiyon odasına kadar girip filmi makinaya takmış. Onunla birlikte sözünü ettiğim 14 salona dağılan isimler arasında The Weinstein Company'nin bu işlerden anlayan çeşitli uzmanları da varmış. Şimdi sırada Tarantino'nun son filmi The Hateful Eight için düzenlenecek operasyon var. Üstelik iş bu sefer daha zorlu, zira Tarantino, o muhteşem sinema manyağı, filminin gösterileceği salonların belli bir yüzdesinin kesinlikle 70 mm olmasını istiyor ve bu sayı 14'den kesinlikle çok daha fazla.


Sorun şu: tüm dünya dijital sisteme uyum sağlamış durumda ve eski usul projeksiyon makinası bulunduran sinema salonu yok denecek kadar az. Sinema husuunda son derece titiz ve saygılı bir yönetmen olan Quentin Tarantino ise The Hateful Eight'i inat edip 70 mm çekti ve üstelik de 100 salonda 70 mm gösterilmesini şart koştu. Tüm bu operasyonun sorumluluğu da The Weinstein Company'de dağıtım bölümümün başında bulunan Erik Lomis'e kaldı. Lomis yaklaşık 18 ay önce işe koyuldu ve ortalıkta ne kadar eski 70 mm projeksiyon makinası varsa sessizce toplamaya başladı. İnternetten bir çok eski makinaya ulaşan Lomis'in bu aletleri tarantino'nun filmi için topladığı anlaşılınca bir anda fiyatlar üçe, dörde katlanmaya başladı ve bütçe bir hayli arttı. İşin bir de şu yönü var; bu antika makinalar sanıldığı gibi tak fişi çalışsın durumda değiller. Çoğunlukla 4-5 makinanın parçaları birleştirilerek ancak 2-3 tane çalışan projektör elde edilebiliyor. Mercek meselesi ise ayrıca bir problem, zira eski salonlarda perdenin projeksiyona olan uzaklığı daha fazla olduğu için günümüzün büyük stadyum tarzı salonlarına tam olarak uymuyor. Bunun için de Schneider Optic yeni lensler tasarlamak zorunda kaldı. Tüm bunların ötesinde filmlerin salonlara nakliyesinin de ayrı bir sorun ve maliyet olduğunu eklemekte fayda var.


Geldiğimizi noktada TWC dünyadaki 70 mm projektörlerin % 60-70'ini elinde bulunduruyor. Bu sayıda 120 ve ABD'de 100 salon için projektör hazırlanmış durumda. Tabii bu projektörler film vizyona çıkmadan önce test edilecek ve her biri 12 saat boyunca çalıştırılacak, ki asıl gösterim sırasında bir sorun yaşanmasın. Operasyonun gösterim kısmını üstlenen Boston Light and Sound adlı şirket bu 100 salonda çalışacak görevlileri özel bir 70 mm eğitimine aldı ve her salona gerekli olabilecek yedek parçaları yolladı. Kısa bir süre sonra, yani Noel'de film gösterime çıktığında her şeyin hazır olması için son çalışmalar şu sıralarda yürütülüyor. Merak edenler için şunu da belirtelim, ABD dışında filmin gösterimi ne yazık ki 70 mm projeksiyon makinalarıyla olmayacak pek. İngiltere ve Avustralya'da bir kaç makina var ama onlar da iki elin parmaklarını geçecek kadar değil. Türkiye'de ise bu imkan ne yazık ki hiç yok. Ya da var mıdır dersiniz? Elinde 70 mm projektör olup da The Hateful Eight'i orijinal formatında gösterecek bir babayiğit çıkar mı? Gerçi artık çok geç herhalde.


İlginç bir başka bilgi de şu: Tarantino'nun tercih ettiği Ultra Panavision 70 formatını daha önce sinema tarihinde kullanan topu topu 10 film olmuş. Sonuncusu da 1966 tarihli Charlton Heston filmi Khartoum. Tarantino bugün bu formatı seçerken bir anlamda da sinema deneyiminin salonlar dışında başka hiçbir yerde benzeri yaşanmayacak bir örneğini sunuyor aslında. Bu da işin bir başka yönü.


*Kaynak olarak Deadline Hollywood'da yayınlanan makale kullanılmıştır.

8.12.2015

Sinemada John Lennon



Malumunuz, John Lennon bundan 35 yıl evvel New York'ta uğradığı bir silahlı saldırı sonucu hayata veda etmişti. resmen öldürüldü anlayacağınız. Lennon'ın aktivist yönü de düşünülecek olursa buna siyasi bir suikast de demek mümkün elbette. İşin doğrusu Lennon'ın katilinin Mark Chapman olduğu konusunda herhemgi bir şüphe olmasa da Chapman'ın aslında kim olduğuna ya da cinayetin arkasında ne gibi dinamiklerin rol aldığına dair kafaların karışık olduğu aşikar. Yani komplo teorilerine açık bir durum var ortada ve bir sürü teoride atıldı ( atılıyor da ) ortaya. Meraklısı okumuştur ya da okuyacaktır elbette, biz biraz, 8 Aralık münasebetiyle, Lennon'ı anlatan ya da ondan bahseden filmlere bir göz atalım.



John Lennon'ı anlatan filmlerden önce belki kısaca 1960'lı yıllarda Lennon ve diğer The Beatles üyelerinin rol aldığı filmlere değinmekte yarar var. Bunların en ünlüsü herhalde A Hard Day's Night olsa gerek. Dünyanın en popüler müzik grubu olduğu yıllarda çekilen ve hem gişede hem de eleştirmenlerin gözünde son derece başarılı bulunan film Londra'da verecekleri bir konser öncesi türlü maceralar yaşayan grup elemanlarının başlarından gelenleri anlatıyordu. Bu filmden bir yıl sonra bu kez Help! geldi. Her iki filmin yönetmeni de Richard Lester'dı ve bu ikinci filmde The Beatles grubu şeytani bir tarikatla karşı karşıya geliyordu. 80'li yıllarda Superman 2 ve Superman 3 filmlerini de yönetecek olan Lester'ın John Lennon ile ilgili çektiği son film de How I Won the War adlı savaş karşıtı film oldu. Bu film aslında The Beatles'ı ya da John Lennon'ı anlatmıyordu ama Lennon filmde önemli bir rol üstlenmişti. Bu bölüme son olarak belki bir animasyon harikası olan Yellow Submarine'i ve The Beatles'ın ünlü çatı performansının yer aldığı ama onun dışında sıradan bir belgesel olarak kayda geçmiş Let It Be adlı filmi de ekleyebiliriz.



Gelelim John Lennon'ı merkez alan ya da The Beatles'ı anlatan filmlere. Bu kategoride akla ilk gelen yapımlardan biri John Lennon'ın The Beatles sonrası dönemine odaklanan Imagine adlı film elbette. 1988 tarihli, yönetmenliğini Andrew Solt'un üstlendiği film bir belgesel olsa da vakti zamanında salonlarda gösterilmiş ve bir hayli de ilgi toplamıştı. Filmin soundtrack'i de ciddi satış rakamlarına ulaşmış ve Lennon'ı müzikal anlamda da yeniden gündeme sokmuştu ( özellikle memleketimizde).



90'lı yıllarda çekilen ve The Beatles'ın ilk yıllarına odaklanan Backbeat adlı film de zamanın çok ses getiren yapımlarından biri olmuştu. Yılar içinde 5. Beatles olarak adlandırılan çok sayıda kişiden biri olan ve grubun ilk basçısı olarak tarihe geçen Stuart Sutcliffe ( Stephen Dorrf ) ile John Lennon ( Ian Hart ) arasındaki ilişkiye odaklanan film müzikal açıdan da bir hayli farklıydı zira grubun Hamburg'da çaldığı dönemi anlatıyordu ve o zamanlar çoğunlukla cover çalıyorlardı.



Yine The Beatles'ın kuruluş zamanında geçen ama bu sefer büyük ölçüde John  Lennon'ın bir türlü kavuşamadığı annesiyle olan ilişkisini anlatan Nowhere Boy da mutlaka anılması gereken filmlerden. Sam Taylor-Wood imzalı film Lennon'ın "Mother" adlı şarkısında ipuçlarını verdiği ve aslında tüm hayatını şekillendiren arızalı anne-oğul ilişkisinin hiç de yabana atılmayacak bir portresini çiziyordu. Lennon'ı bu filmde canlandıran isimse Aaron Johnson olmuştu. Film aynı zamanda önceleri Quarrymen adıyla müzik hayatına başlayan grubun nasıl The Beatles'a dönüştüğüne dair de güzel bir kronoloji sağlıyordu.



2006 tarihli The U.S. vs. John Lennon adlı belgesel ise belki de John Lennon hakkında yapılmış en iyi belgesellerden biriydi. Lennon'ın müzik adamı kimliğinden ziyade siyasi eylemci yanına vurgu yapan ve bu yüzden başına gelen türlüğ belayı anlatan film ünlü müzisyeni Amerikan hükümetiyle karşı karşıya getiriyordu. Muhalif yönüyle hükümeti ve sistemi rahatsız eden Lennon'ın nasıl ABD'de istenmeyen adam ilan edilişini anlatan film Lennon'ın ölümüyle sonlanan sürece de bir ışık tutuyordu aslında.  David Leaf ve John Scheinfeld'in imzalarını taşıyan belgesel 2006'da tam da John Lennon'ın katledildiği gün vizyona girdi ve gişede fazla iş yapmasa da bir hayli ses getirdi.



Başrolünü Christopher Eccleston'ın üstlendiği Lennon Naked çok ses getirmedi belki ama hem Ecclestone'ın performansı hem de Lennon'ın babasıyla olan ilişkisine getirdiği bakış açısıyla anılmaya değer bir film. Yine de izlenmese büyük bir kayıp olmaz doğrusu. 2010 tarihli LennoNYC adlı belgeselse John Lennon'ın New York'taki hayatına odaklanan ve meraklısı için kimi boşlukları doldurabilecek nitelikli bir fil. Lennon hakkında daha güçlü belgeseller var elbette ( yukarıda bahsettiklerim elbette ) ama LennoNyc fena bir ek izleme değil doğrusu.



Son olarak, John Lennon'ı o meşhur beyaz piyanosonun başında, o dillere pelesenk olmuş muhteşem Imagine'i söylerken gösteren ve tam da Imagine albümünün ertesinde ve albümdeki tüm şarkıların yer aldığı filmi anmak gerek herhalde. Adı Imagine olan ve baştan sona müzikle dolu bu düşsel film tüm albüm için tasarlanmış bir klip olarak da algılanabilir ama müzikler ve görüntüler o kadar güzel ki mutlaka izlenmeli bence.